The Palette of La Marqueuse

Kolor należy do najstarszych sposobów, za pomocą których człowiek porządkował i opisywał otaczający świat. Biel, czerń i czerwień należą do najwcześniejszych kategorii kolorystycznych rozpoznawanych zarówno w językach, jak i w materiale archeologicznym. Starożytni Egipcjanie posługiwali się rozpoznawalną paletą sześciu barw: bieli, czerni, błękitu, czerwieni, żółci i zieleni.

Kolor od początku odgrywał również istotną rolę w wyborze kamieni szlachetnych. Podobnie jak pigment czy barwnik, kamień ceniono przede wszystkim za intensywność własnej barwy, długo zanim rozwój szlifów fasetowych pozwolił jubilerom w większym stopniu wykorzystywać jego właściwości optyczne. W historii jubilerstwa kolor zawsze był więc związany z materią. Jego charakter wynikał z właściwości konkretnego kamienia, jego struktury, przejrzystości i relacji ze światłem.

To, jak widzimy kolor kamienia, zależy w dużym stopniu od światła, w którym go oglądamy. Zjawisko to zauważano długo przed powstaniem współczesnej gemmologii. Dziewiętnastowieczne poradniki dotyczące ubioru i biżuterii wskazywały, że poszczególne kamienie korzystnie prezentują się w różnych rodzajach oświetlenia. Rubiny, szafiry i szmaragdy zalecano do ciepłego światła świec, podczas gdy diamenty i perły miały szczególnie dobrze prezentować się w świetle gazowym.

Ówcześni obserwatorzy nie dysponowali współczesnymi systemami pomiaru, dostrzegali jednak tę samą zależność: barwa kamienia jest odbierana w relacji ze światłem.

W biżuterii zależność ta staje się jeszcze bardziej złożona. Znaczenie ma odcień złota, sąsiedztwo innych kamieni i sposób, w jaki cała kompozycja reaguje na ruch. Kolor nie funkcjonuje więc w oderwaniu od kamienia i jego otoczenia. Jego odbiór zmienia się w zależności od pozostałych elementów kompozycji.

Paleta La Marqueuse kształtowała się poprzez charakterystyczne wybory kolorystyczne. Chłodne zielenie szmaragdów, głębokie błękity szafirów, winne czerwienie rubinów, miedziano-brzoskwiniowe odcienie diamentów. Z czasem te barwy zaczęły tworzyć rozpoznawalny język wizualny. 


Jak wyjaśnia Urszula Dmowska-Gęsiorek, założycielka marki, projektantka i gemmolożka: „Paleta La Marqueuse powstała z bardzo osobistych wyborów. Z czasem zobaczyłam, że sięgam po określone barwy, takie, które dobrze wyglądają w złocie, są wyraziste i mają w sobie coś trwałego. Interesują mnie kolory, do których chcę wracać także po latach”.

Sam proces zaczyna się jednak wcześniej, jeszcze przed gemmologiczną oceną kamienia. Ten pierwszy etap wyboru Urszula opisuje następująco: „Kolor jest bardzo intuicyjny. Kamień musi mnie po prostu ująć, muszę zobaczyć w nim coś, co uruchamia wyobraźnię, w jakim kierunku może pójść cały projekt. Co ciekawe, w tym pierwszym momencie moja wiedza gemmologiczna schodzi trochę na dalszy plan. Oczywiście później jest bardzo ważna przy ocenie kamienia, ale sam impuls do projektu wynika u mnie bardziej z poczucia estetyki”.

Jednym z charakterystycznych punktów palety są szmaragdy w chłodnej tonacji bluish green. Obok nich znajdują się niebieskie szafiry z Cejlonu oraz rubiny o głębokiej, winnej barwie. Paletę uzupełniają turmaliny Lagoon oraz naturalne diamenty, w tym kamienie o miedziano-brzoskwiniowych tonach brązu. Każda z tych barw inaczej pracuje ze złotem i światłem, ale pozostaje częścią tej samej wrażliwości kolorystycznej. Osobne miejsce zajmują białe perły, wybierane ze względu na różowe i srebrzyste overtony, a w przypadku pereł Tahiti również wielotonowe odcienie peacock, w których wyraźnie obecna jest zieleń.

Naturalne kamienie sprawiają, że wybrane tonacje występują w wielu indywidualnych wariantach. Różnią się odcieniem, temperaturą i nasyceniem. Niuanse te są częścią charakteru języka barw marki. Paleta La Marqueuse jest zapisem osobistego sposobu widzenia koloru, wyrażonego poprzez wybór naturalnych kamieni szlachetnych.

Źródła:

1. Bar-Yosef Mayer, Daniella E., "The Colour of Ornaments in the Neolithic and Chalcolithic of the Levant: Their Symbolic Meaning and Economic Value", w: Thavapalan, Shiyanthi i Warburton, David A. (red.), The Value of Colour: Material and Economic Aspects in the Ancient World, Berlin Studies of the Ancient World 70, Edition Topoi, 2019.

2. Royal Ontario Museum, Jewellery of the Ancient World (katalog wystawy), 1953.

3. Sandecki, "American Beauties: Nineteenth Century Jewellery in Currier and Ives Prints", Jewellery Studies, 2021/3, za: Frost, S. Annie, The Art of Dressing Well, 1870.